Yılın 2. 3 aylık döneminde büyüme yavaşlamaya başladı. 2. çeyrekte büyüme 3.4 olarak gerçekleşirken, yılın ilk 6 aylık dönemindeki büyüme hızı yüzde 4.3 düzeyinde gerçekleşti. İkinci çeyrekte en hızlı büyüyen sektör yüzde 22.2 ile inşaat oldu.

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Nisan, Mayıs, Haziran aylarını kapsayan bu yılın 2. 3 aylık döneminde, büyüme hızını yüzde 3.4 olarak açıkladı. DİE’den yapılan açıklamaya göre, 2. 3 ayda Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) artış hızı ise yüzde 4.2 olarak belirlendi. 2. çeyrekte Gayrısafi Milli Hasıla (GSMH) tutarı, cari fiyatlarla 109 milyar 258 milyon YTL olarak açıklanırken, GSMH artış hızı cari fiyatlarla yüzde 14.2, sabit fiyatlarla ise yüzde 3.4 olarak gerçekleşti. İlk çeyrekte oluşan GSMH rakamı, dolar bazında ise cari fiyatlarla 80 milyar 62 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu arada yılın ilk yarısında büyüme hızı, yüzde 4.3 oldu. Bu dönemde GSYH artış hızı ise yüzde 4.5 olarak hesaplandı.

İnşaat Yüzde 22.2
2. çeyrekte, sektörel bazda sabit fiyatlarla en yüksek büyüme yüzde 22.2 ile inşaat sektöründe yaşandı. Aynı dönemde tarım ve kár amacı olmayan kuruluşlar yüzde 0.1’lik büyüme ile yerinde saydı. Sanayi yüzde 3.9, ticaret 4.3, ulaştırma haberleşme yüzde 2.2, mali kuruluşlar 0.3, konut sahipliği ise yüzde 1.6 oranında büyüdü. Serbest meslek ve hizmetlerde yüzde 4.1, ithalat vergisinde de yüzde 8.7 artış yaşanırken, devlet hizmetlerinde yüzde 0.4 büyüme oldu.

Baz Etkisi Belirleyici
Geçen yılın ikinci üç aylık döneminde sabit fiyatlarla GSMH’de yüzde 15.7, GSYİH’de ise yüzde 14.4 oranında büyüme kaydedilmişti. Bu yılın 2. çeyreğinde büyüme hızının, yüzde 3.4’le kriz sonrasında kaydedilen 14 çeyreklik büyüme döneminin başladığı 2002 yılının 1. 3 aylık dönemindeki yüzde 0.6’dan sonraki en düşük düzeyinde kalması geçen yılın aynı dönemindeki yüksek büyümenin baz etkisinden de kaynaklandı.

İnşaat İlk Yarı Lideri
Yılın ilk yarısında ise inşaattaki büyüme yüzde 19.7’yi bulurken, devlet hizmetleri ve kar amacı olmayan kuruluşlar küçüldü. Bu dönemde, tarım yüzde 0.1’lik büyüme ile yerinde saydı. Sanayi yüzde 4.6, ticaret 5, ulaştırma haberleşme yüzde 1.9, mali kuruluşlar 0.5, konut sahipliği ise yüzde 1.5 oranında büyüdü. Serbest meslek ve hizmetlerde yüzde 4.4, ithalat vergisinde yüzde 8.6 artış yaşanırken, devlet hizmetlerinde yüzde 0.1, kár amacı olmayan kuruluşlarda ise yüzde 0.6 daralma yaşandı. Yılın ilk yarısında, özel kesim ve devletin tüketim harcamaları yüzde 4.2 arttı. İkinci çeyrekte ise sabit fiyatlarla özel tüketim yüzde 4.4 ve devletin harcamaları yüzde 4 arttı. İkinci üç ayda gayri safi sabit sermaye oluşumunda artış yüzde 17.9, mal ve hizmet ihracatı artışı yüzde 4.7, mal ve hizmet ithalatı artışı ise yüzde 9.2 oldu.

Yatırım Harcamaları
Yatırım harcamalarındaki artış, 2. çeyrekte kamuda yüzde 31.1’i bulurken, özel sektörde yüzde 15.8’de kaldı. Tarım sektörü yılın ilk 6 ayında sabit fiyatlarla yüzde 0.1 oranında büyürken, alt sektörlerde, çiftçilik hayvancılık yüzde 0.2, balıkçılık yüzde 7.2 oranında büyüdü, ormancılık ise yüzde 3.6 oranında küçüldü. İkinci üç ayda ise toplamda sabit fiyatlarla yüzde 0.1’lik büyümeye karşılık, alk sektörlerden çiftçilik hayvancılık yüzde 1.4, balıkcılık yüzde 7 büyürken, ormancılık yüzde 14.3 daraldı. Cari fiyatlarla ilk yarıda tarımda toplam yüzde 3.3 daralma görülürken, çiftçilik hayvancılık yüzde 6.5 küçüldü, balıkçılık yüzde 19.2, ormancılık yüzde 11.4 büyüdü.

Ekonomi 14 Çeyrektir Kesintisiz Büyüyor
Türkiye ekonomisi bu yılın ikinci çeyreğiyle birlikte, 2001 krizinden sonraki 14 çeyrekte arka arkaya büyüdü. 1994 krizinden sonraki 15 çeyreklik aralıksız büyüme rekorunun da bu yıl sonunda kırılması bekleniyor. Türkiye, yüzde 9.5’le rekor bir küçülme yaşadığı 2001 yılı krizinden sonraki büyüme dönemine sürpriz bir şekilde yüzde 0.6’yla 2002 yılının birinci çeyreğiyle birlikte başlamıştı.

Erken genel seçim yılı ve dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in rahatsızlığıyla başlayan siyasi istikrarsızlığa rağmen artan büyüme hızı 2002 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 10.4, üçüncü çeyreğinde yüzde 8 ve son çeyreğinde de yüzde 11.8 oldu. 2002 yılını yüzde 7.9 büyümeyle tamamlayan Türkiye 2003 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.4, ikinci çeyreğinde yüzde 3.6, üçüncü çeyreğinde yüzde 5.6 ve dördüncü çeyrekte 7.2 ve yılın tümünde ise yüzde 5.9 oranında büyüme kaydetti. 2004 yılı ise yüzde 9.9’la tam bir hızlı büyüme yılı oldu. 2004 yılının birinci çeyreğinde yüzde 13.9, ikinci çeyrekte de yüzde 15.7 gibi çok yüksek düzeyde seyreden büyüme hızı, üçüncü çeyrekte yüzde 5.7, son çeyrekte ise yüzde 5.6 olmuştu.

Özel Tüketim Artıyor
Yılın 2. çeyreğinde ilk çeyreğe göre, özel tüketim harcamalarında artış, devletin nihai tüketim harcamalarında ise gerileme görüldü. İlk çeyrekte yüzde 4 olan özel tüketim harcamaları ikinci çeyrekte yüzde 4.4’e çıkarken, ilk çeyrekte yüzde 4.3 olan devletin nihai tükaetim harcamaları yüzde 4’e indi. İkinci üç ayda gıda ve içki harcamalarında yüzde 8.8, dayanıklı tüketim malları harcamalarında yüzde 2.6, yarı dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları harcamalarında ise yüzde 4.2 artış görüldü. Enerji, ulaştırma, haberleşme sektöründe yüzde 0.7 daralma görülürken, hizmetler yüzde 3.7 büyüdü.

Kamu Yatırımda Özel Sektörü 3’e Katladı
Toplamda 2. çeyrekte devletin nihai tüketim harcamalarındaki artış yüzde 4 olarak hesaplanırken, kamunun maaşlar için yaptığı harcamalar yüzde 0.4 artış ile bir anlamda yerinde saydı, diğer cari harcamaları ise yüzde 9.7 arttı. Yılın ilk yarısında ise devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 4.2 oranında arttı. Devletin bu dönemde maaş ve ücret harcamaları yüzde 0.1 oranında gerilerken, diğer cari harcamaları yüzde 12.6 arttı. Gayri safi sabit sermaye oluşumunda yılın ikinci çeyreğinde toplamda yüzde 17.9 büyüme yaşanırken, kamu yatırımları yüzde 31.1, özel sektör yatırımları da yüzde 15.8 artış gösterdi. İlk yarıda kamu yatırımları yüzde 32.6, özel sektör yatırımları da yüzde 10.8 arttı.

Dış Açık Büyümeyi Yüzde 1.6 Düşürdü
Özel nihai talepteki artış bu yılın ilk 6 aylık dönemindeki büyümeye 2.8 puanlık katkı yaptı. Kamunun nihai tüketim harcamalarındaki büyümenin 0.3 puanlık bir katkıda bulundu. Ancak ithalattaki hızlı artış nedeniyle dış ticaret açığındaki büyüme GSYİH büyüme hızını 1.6 puan aşağı çekti.

‘Mortgage’yi Beklemeyin TOKİ’ye Gidin
Devlet Bakanı Abdüllatif Şener, kira öder gibi ev sahibi olabilme olanağı sağlayan mortgage sisteminden hiç geliri olmayan ya da düşük gelir grubundaki vatandaşların yararlanamayacağını açıkladı. Sistemin belli bir gelir düzeyindeki insanlara hitabedeceğini kaydeden Şener, düşük gelir grubundaki insanlara ise TOKİ’nin ürettiği konutlardan yararlanmasını önerdi. Şener, CNN Tük’te katıldığı canlı yayında inşaat sektörü ve Mortgage sistemine ilişkin açıklamalarda bulundu. Şener, piyasalardaki konut talebinin diğer piyasalarda bir düşüşe neden olmayacağını söyledi.

Piyasaya giren bir paranın zincirleme olarak sürekli dolaştığını ifade eden Şener, ‘Dolayısıyla olayı statik değerlendirdiğimizde bir yanılgı içerisine girebiliriz’ dedi. Belli bir arz oluşurken aynı zamanda talebini de meydana getirdiğini ifade eden Şener, inşaat sektörünün de bu iki bağlantıda değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Şener, Mortgage sistemine yönelik yüksek beklentilerin son derece doğal olduğunu belirtirken, dünyanın pek çok ülkesinde uygulanan sisteme göre insanların bir konutta kiracı olarak oturmaktansa kendilerine ait bir eve kiraya benzer şekilde uygun vadelerle para yatırmayı uygun gördüklerini söyledi.

Kaynak: Hürriyet Gazetesi